Het was de ‘Ljouwerter dei' in Lemmer. Tijdens de routebespreking werden de eclips-brilletjes, een aardigheidje van het organisatiebureau ‘Personal Touch' aan de schippers en bemanningsleden uitgedeeld. De eclips-hype was in Lemmer ook een feit.
De commissie had de wedstrijd al een half uur uitgesteld om een ieder de gelegenheid te bieden van dit natuur-fenomeen getuige te zijn. Klaas Jansma (Omrop Fryslân) gaf op voorhand een wel zeer onwaarschijnlijke uitslag en voorspelde Huizum als dagwinnaar met daarachter Langweer en Woudsend. ‘Je weet maar nooit wat zo'n verduistering te weeg kan brengen', aldus het commentaar van de radio-verslaggever.
De schippers echter trokken zich weinig aan van al het nieuws om hen heen en schaarden zich al vroeg op het wedstrijdwater. Ze gebruikten de extra tijd om de zeilen eens extra scherp bij te stellen.
De start vond plaats bij de polderdijk. Er was weinig ruimte tussen de startlijn en de dijk. Een valse start was dan ook te voorzien. Zeker vijf schepen gingen te vroeg over de lijn en een ieder werd voor een tweede procedure teruggehaald. Woudsend en Drachten lagen er anders prachtig voor, maar ook zij moesten in de herkansing.
En nog een keer moesten de veertien skûtsjes in de herkansing, want ook de tweede start ging mis. Zou er dan toch een invloed van de zonsverduistering aan te grondslag hebben gelegen? Ook voor de heer Kingma van de Leeuwarder wedstrijdcommissie was het een raadsel. Hij gaf te kennen niet te weten waardoor het kwam. ‘Vermoedelijk is het de spanning voor het klassement', gaf de heer Kingma als reden.
Op de persboot werd gast Hans Vonk, in het dagelijks leven keeper van SC Heerenveen, bijgepraat. Vonk heeft als import-Fries veel belangstelling voor de Friese cultuur en de sporten. Eerder is hij als gast mee geweest op het skûtsje van zijn thuisdorp Heerenveen. ‘Maar toen was het bladstil, dus echt gezeild hebben we niet'. Nu wilde hij het spektakel van dichtbij bekijken.
Drie maal recht is scheepsrecht en dat gold ook vandaag. De schepen drongen zich voorzichtig naar de startlijn, totdat het schot viel en ze gingen op weg. Direct bij de rand van het wedstrijdwater vielen de protesten tussen Leeuwarden en Grou met als derde betrokkene Joure. Het over stuurboord liggende Grou werd door de bakboord varende Leeuwarders, die meenden het recht van de weg te hebben, aangevaren. Berend Mink vond dat hij geen ruimte voor de wal of in dit geval geen ruimte voor de begrenzing van het wedstrijdwater kreeg. Want boven zijn zeilen voer tegen de boeitjes het skûtsje van Joure.
De drie koplopers gingen met rode vlaggen op weg en bonden de strijd aan. Niets werd prijsgegeven en Leeuwarden wist als eerste de boei te ronden. Een sterk zeilende Lemmer in het kielzog.
Grou en Joure volgden in een verbeten strijd. Aan boord bij Piter Brouwer van Earnewâld werd ‘bakboord' geschreeuwd. Dit was bedoeld voor Eldert Meeter van Bolsward. Een rode vlag was een feit. Eldert Meeter gaf als reactie; ‘Jimme hawwe gjin bakboard roppen en ik haw jimme ek net sjoen'. Toch erkende hij zijn fout door achter aan te sluiten en de strijd als nummer veertien en laatst weer aan te binden.
In de voorhoede leek Leeuwarden los van Lemmer en Grou ging steeds meer en meer bij Joure vandaan. Maar Anne Tjerkstra gaf niet op. In een scherp zeilend kruisrak wist ‘De Oeral Thús' zich weer vlak achter ‘It Doarp Grou' te scharen. Een loefduel van Berend Mink haalde niets uit. Sterker nog Tjerkstra vond een gaatje en ging achter de Grousters langs om de boei en zeilde vervolgens op een derde stek achter de Lemsters. In de achterhoede wist Eldert Meeter, na het bewust afzakken, weer vier plaatsen te winnen en ging voor Langweer, Huizum, Drachten en Woudsend uit.
In de volgende route maakte Ale Zwerver een scherpe slag. Op het strand en de pier werd het publiek plotseling wakker en schreeuwde de voor thuis publiek varende Lemsters als eerste om de boei. Ulbe Zwaga nam geen genoegen en wisselde snel de fok om meer wind te vangen en om opnieuw een aanval op de eerste stek in te zetten.
Tevens was er spanning om de derde en vierde plek. Grou en Joure loefden elkaar naar de wal, waardoor de zeer knap zeilende ‘Sneeker Pan' de kemphanen kon benaderen. Toen de Sneker vervolgens als hoogste aan het kruisrak begonnen en Grou en Joure elkaar de vuile wind gaven, werden de kansen voor de waterpoorters nog groter. Toen Sneek ook nog met een gelukje de boei precies konden ronden, terwijl Mink en Tjerkstra door de wind moesten, was de opmars van plaats veertien naar plaats drie, het hoogst haalbare, een feit.
De situatie was nu compleet anders. Het leek erop dat de Leeuwarder Commissie er moeite mee had om een finish-lijn uit te zetten. Maar toch om 17.00 uur werd een publieks-finish uitgezet. Lemmer hield stand. Bij het ingaan naar de finish sloeg nog even de fok om de staag bij de Lemsters en dit kostte enkele meters, maar Ale Zwerver permitteerde zich verder geen enkele fout.
Ulbe Zwaga vocht als ‘turbo'. Hij probeerde de Lemsters door de wind te lokken zodat ze meer meters met minder snelheid moesten afleggen als de Leeuwarders. Maar deze truc mislukte. Ze imiteerden elkaar voortdurend en als het zou gaan om synchroon-zeilen wonnen deze twee schepen absoluut de eerste prijs. Maar Lemmer was eerst en Lemmer bleef eerst.
Leeuwarden (nog met protestvlag in het want) moest vandaag zijn meerdere erkennen. Sneek ging glorieus als derde over de lijn. Ook Grou, als vierde, nam de rode vlag mee over de finish. Bolsward had in de middenmoot een protest lopen tegen de Súd West Hoek. Eldert Meeter hield het protest even in beraad, sprak erover met schipper Meindert de Groot en beiden kwamen tot de overeenstemming dat het protest, ruimte in een kruisrak, niet hoefde te worden ingediend.
Grou zette echter het protest wel door en won. Volgens had Ulbe wel moeten draaien voor Grou omdat die ondanks de stuurboordpositie ruimte voor de wal hadden. Ulbe werd met veertien punten naar huis gestuurd. Anne Tjerkstra en Berend Mink hadden een gelijkluidend verklaring afgelegd bij de jury. ‘Anne liegt dat hij barst en Berend ook', was het commentaar naderhand van een boze Ulbe Zwaga.
Nieuwbakken skûtsjekenner Hans Vonk vond het een fantastische middag. ‘Ik heb geweldig genoten. Het is prachtig om dit live mee te maken. Nu zal ik met meer interesse de verhalen van de kranten en televisie volgen. Verder ga ik me meer verdiepen in de schepen en de schippers. Je hebt er nu een beeld van, want het is een cultuur op zich,' aldus een enthousiaste Vonk.
Graag sluit ik mij bij de vorige spreker aan..... het was een gigantische zeilpartij..... proost!
Met de groeten van Toos Sinnema
