Stavoren, zaterdag 19 juli 2003 - De wedstrijdcommissie Stavoren houdt het kort vanochtend in De Kaap. De route is simpel, er wordt een zandloper gezeild. Het weer is niet zo gunstig als de voorgaande dagen. Er is een warme zon, daar is niets mis mee. Maar die wind is zwak tot matig komend uit het zuid-oosten kracht 2 tot 3. Dat zijn we de laatste dagen anders gewend. Voorzitter Blauw sluit het palaver af met de woorden: 'als er protesten zijn liever niet dan vindt de behandeling plaats in het zweetkamertje hier in De Kaap'. En vervolgens krijgt woordvoerder Jaap Frankena van de commissie Lemmer het woord. Met 'omkooppraktijken' als manden gevuld met alle goeds wat Lemmer te bieden heeft, worden de schippers verzocht om de dinsdagavond voor de eerste Lemmerdag met de skûtsjes door het dorp te varen. Deze aloude traditie wil Lemmer graag weer in ere herstellen. Teake van der Meulen (Woudsend) vraagt of al het goede ook voor de woensdagochtend geldt. 'Nee', is het simpele antwoord. 'No, dan binne wy d'r net', geeft Van der Meulen terug. 'Wij halen dat niet', voegt hij er nog aan toe. Menig schipper heeft inmiddels laten weten wel door het dorp aan de voormalige Zuiderzee te willen varen. Om half twee begeven wij ons op de viskotter Staveren 1 Jot van Kleine Jelle om een kijkje bij de 14 skûtsjes te nemen.

Er is nauwelijks wind en de vlaggen in het stadje Stavoren hangen nagenoeg slap tegen de masten aan. Voor het eerst dit seizoen kunnen we de opmerking 'de sinne fret de wyn op' uit de kast halen. De schippers passen hier en daar nog wat aan de zeilen aan. Bij Heerenveen klimt zelfs een bemanningslid in de mast om de rabanden iets te verstellen (zie foto). Op de dijk zitten inmiddels meer mensen dan er in Stavoren wonen en dan zijn de bezoekers met plezierjachtjes en in rondvaartboten nog niet eens meegeteld. Al met al zijn er zo'n 3000 mensen getuige van de start van de zesde wedstrijd van dit seizoen. Om even over twee gaan de skûtsjes in é én streep tussen de twee rode boeien. Sneek maakt vandaag in de luwte van de zeilen van Drachten een slechte start en probeert achter het hele veld langs in een stuurboordslag naar de bovenste boei de vrije wind te zoeken. Grou, Leeuwarden, Halve Maen en Drachten zoeken de koers langs het strand. De Súdwesthoeke gaat mee in de slag van Sneek. Midden in het veld lijken even later beide schepen doodstil te liggen. Drachten heeft een prachtige start en de beste papieren en weet 16 minuten na de start als eerste de bovenste boei te ronden. Joure, Lemmer en Bolsward volgen. Dan is het een kluwen van skûtsjes die op de ton afdrijven. Sneek moet om problemen te voorkomen helemaal achter het veld aansluiten. De Súúdwesthoeke dringt zich tussen boei, Grou en Woudsend, maar raakt de 'tonne' en maakt een 'ik-beken-schuld' rondje, want van een 'stormrondje' kunnen we vandaag toch niet spreken. Ondertussen gaat Drachten vrij zeilend op de boei bij de oude haven aan. In een nieuwe kluwen van skûtsjes drijft Bolsward letterlijk tegen Heerenveen. Langweer en Leeuwarden liggen daar vlak bij. Eldert Meeter hijst de rode vlag in het want. Later blijkt dat hij tegen de drie voornoemde skûtsjes protesteert. Even de stand van zaken. Drachten, Joure, Earnewâld, Langweer, Lemmer, Bolsward, Leeuwarden, Sneek, Súdwesthoeke (beide er knap bijgekomen), Heerenveen (wisselt even van fok), Halve Maen, Woudsend, Huizum en Grou als teleurstellende laatste. Woudsend ligt dan nagenoeg stil bij de boei. Grou dringt zich er tussen, maar Ype van der Meulen (Woudsend) krijgt net iets meer wind in de zeilen en weet Grou nog voor te blijven. Menigmaal wordt er op een skútsje een sigaret of sigaar hoog gehouden om naar de vlaagjes wind te speuren.

Drachten gaat na 1 uur en 20 minuten na de start opnieuw om de hoge boei en nu is er sprake van een wedstrijd, immers er moet een volledige route zijn gezeild voor er sprake is van een wedstrijd. De rest blabbert in het wedstrijdveld en lijkt als zwanen in ruste. Joure gaat als tweede om de boei en dan zoekt de startkotter de Zevenwolden de finish positie. Sneek, met Douwe Visser aan het helmhout, weet nog enkele plaatsjes voor zich te winnen en komt daarmee van veertien op vijf, maar moet met toezien hoe neef Douwe Visser van Drachten als eerste door de finish gaat. Dansend van geluk springt de bemanning op de luiken van de Twee Gebroeders. Enig studiewerk leert mij dat een dagoverwinning in 1987, toen met schipper Hattum Hoekstra aan het helmhout, de laatste voor dit skûtsje is geweest. Om precies te zijn was het op de negende wedstrijddag, op 13 augustus in Terherne (bron: SKS-Skûtsjesilen; R. Wegener Sleeswijk, E. Lok en G. Blom.) 'Dit is geweldig, super!', aldus een uitgelaten schipper Douwe Visser. 'Even dacht ik dat het skûtsje met de waterpoort ons allemaal te snel af zou zijn vandaag, maar dit keer waren wij goed weg. Het kan dus wel. Het is ook een goed schip', laat de schipper de luisteraars van radio Omrop Fryslân weten. Visser heeft er met deze uitslag voor gezorgd dat het complete klassement is omgegooid. Sneek blijft de eerste plaats handhaven, mede door het klimmen in de slotfase van deze race. De Panne komt na Joure, Earnewâld en Langweer als vijfde binnen. Grote verliezer vandaag is de nummer twee in het klassement Lemmer. Het schip kon in de slotfase niet meer meekomen en komt uiteindelijk op een uur achterstand van nummer é én als laatste binnen.

En dan is het voor verschillende schippers op naar het zweetkamertje, en dat kan vandaag letterlijk en figuurlijk zo genoemd worden. Eldert Meeter is met de protestvlag in het want over de finish gekomen en gaat het protest ook in te dienen bij de wachtende juryleden. Hij neemt twee getuigen mee, Ale Zwerver (schipper van Lemmer) en Teake van der Meulen (bemanningslid van Woudsend). Een voor een gaan de betrokkenen het kamertje binnen om aan het kwartet onder leiding van Jan Warringa uit te leggen wat er bij die boei bij de oude haven nu precies gebeurde. Drie skûtsjes blijken de toorn van de Bolswarder schipper te hebben opgeroepen: Langweer, Heerenveen en Leeuwarden. De klacht is in alle gevallen hetzelfde: geen ruimte geven aan Bolsward die al aan de ronding was begonnen. De jury maakt even voor zeven uur een eind aan alle onzekerheid: Leeuwarden en Heerenveen moeten dit jaar verder met veertien strafpunten, Langweer gaat vrijuit. Zondag is een rustdag en dan kunnen we ons opmaken voor de wedstrijd bij Woudsend. Hopelijk staat er daar meer wind dan vandaag. Oprecht proost!

Met de groeten van Grolsch en Toos.