Traditie en respect
Nagenieten onder het genot van een kopje koffie
Terherne 28 juli 2004. Eins moat dis kear it ferslach yn it Frysk want hjoed waard der hurdsyld by Terherne, it doarp yn Boarnsterhim, de gemeente dy't mei Tytsjerksteradiel foarop rûn mei de Frysktalige plaknammen. Fandêr dat boargemaster Ype Dykstra, kin it Frysker, grutsk oan it wurd kaam en in slokje oanbea by de routebesprekking. Want syn doarp Grou stie boppe oan nou. O nee, dat slokje hoegde Dykstra net te beteljen, dat die wethâlder Buwalda fan it Hearrenfean. Minsken út dy gemeente wiene ferantwurdlik foar de silerij by Terherne, en, sa sei Buwalda, it Hearrenfean mei wolris wat mear omtinken oan syn skûtsje jaan. Yndied, Grou giet oan de lieding yn it klassemint en it Hearrenfean is twadde. Mar, sei Dykstra ek, want hy spruts nei Buwalda, it doarp Grou is noch hieltyd better as de stêd Hearrenfean. En doe wie der immen yn de seal dy't him net stilhâlde koe en rôp fan stêd. Want it Hearrenfean is ommers in doarp. Wy ha yn Fryslân mar alve stêden, Dykstra, en it oare jier by de iepening moatte jo se allegearre neame kinne mei de nammen fan de skûtsjes dy’t derby hearre. En as master Roel Bergsma noch libbe hie en de feestjûn fan Terherne opset hie, dan hy der grif in stikje oer makke.
Gemeentelijke grapjestraditie
Nee, die man die de burgemeester van Boarnsterhim verbaal probeerde te corrigeren toonde weinig respect voor de burgervader in het bijzonder en voor de traditie in het algemeen. Want die is dat gemeentelijke functionarissen, en dan maakt het niet uit of het een burgemeester of een wethouder is, een grapje maken ten faveure van de eigen en ten koste van de andere gemeente. Respect en traditie, twee begrippen kenmerkend voor de wedstrijd van Terherne. Hoewel, respect is de term die de laatste dagen binnen de vloot opgang doet. Jacobus de Vries, voorzitter van de Heerenveenster Skûtsjekommisje gebruikte haar om zijn tevredenheid te uiten over de wijze hoe er bij Earnewâld gevaren was. Er waren wel aanvaringen, maar geen protesten. Respect voor elkaar betekent dus dat je elkaar niet wijst op de fouten die je maakt. Waar heb je dan het reglement nog voor nodig, meneer Sonneberg, zou de bekende restaurateur van Wim Sonneveld uitgeroepen hebben. Respect hadden de schippers dan ook voor elkaar, wederom geen rode vlaggen in het want. Maar of respect nog lang opgeld doet, is de vraag. De verschillen in het klassement zijn klein.
Rituelen
En traditie, die heb je nog steeds in de wedstrijden. Kijk maar naar de rituelen die elk jaar in elke wedstrijdplaats hetzelfde zijn. De schippers weten precies met wie ze te doen hebben en hoe ze iemand of op de kast kunnen jagen of wanneer ze hem serieus moeten nemen. Wedstrijdleider De Vries, zelf actief Olympiajollenzeiler, dwong respect af. Hij moest tijdens de wedstrijd een afweging maken tussen een kort in de winds rak of een wat langer rak dat in een paar slagen te bezeilen was. Hij koos voor het laatste. En hij had vervolgens alle geluk van de wereld dat de wind terug schifte naar de oorspronkelijke richting zodat alleen de eerste vier, nadeel, of zo u wilt voordeel, van die nukken der windgoden hadden. Die vier vooruit waren Ype van der Meulen, Ale Zwerver, Eldert Meeter en Douwe Visser (Sneek). Na de start had Ype met een prachtige slag langs de rand van het vaarwater en de varende tribune de leiding gepakt. Zwerver en Meeter zaten er ook goed bij. Visser moest echter van ver komen, want hij was te vroeg gestart, werd teruggefloten en startte opnieuw. Er werden leuke duels uitgevochten, waarbij het ene moment Zwerver op kop lag en vervolgens Van der Meulen. De laatste greep uiteindelijk de kop doordat Van der Meulen wat te ver doorgezeild was, de boei overzeild had, zoals dat in watersporttermen heet. Bolsward en Sneek duelleerden met elkaar middels bakboord-stuurboord-situaties. Sneek haalde uit het voorrangsrecht dat bakboord heet het meeste voordeel.
Wedstrijdzeilen
Toen Meeter definitief de spiegel van de Sneker Pan te zien kreeg, was het de vraag hoe lang Van der Meulen nog stand zou kunnen houden tegen de ontketende Snekers. Heel lang, maar bij de finish moest Ype het hoofd buigen. Hij werd door Sneek heel tactisch in de tang genomen. Hij kon niet meer voor de Panne bij de finishlijn komen. Sneek hield Woudsend onder de zeilen en had dat skûtsje rustig tot bij het obstakel startschip gebracht. Op de valreep verslagen, maar zelfs met de derde plaats was Ype heel blij. Op zo'n moment vraag je je wel af wat de schippers van weleer van een dergelijke manoeuvre gedacht zouden hebben. Want wat Sneker Douwe deed was in feite wedstrijdzeilen in de scherpe jachten. En daar moest de oude garde niets van hebben. Oud-schipper Jelle Reijinga werd vele jaren de "latsjeskipper" genoemd, dit als smalend synoniem voor een zeiler in een 16 m2. Die tijd ligt achter ons. Vele van de met name jongere schippers hebben hun zeilwedstrijdopleiding in een 16 m2 of in een Schakel gehad. Wat dat betreft heeft het skûtsjesilen zijn folkloristische imago afgeschud.
Nee, die man die de burgemeester van Boarnsterhim verbaal probeerde te corrigeren toonde weinig respect voor de burgervader in het bijzonder en voor de traditie in het algemeen. Want die is dat gemeentelijke functionarissen, en dan maakt het niet uit of het een burgemeester of een wethouder is, een grapje maken ten faveure van de eigen en ten koste van de andere gemeente. Respect en traditie, twee begrippen kenmerkend voor de wedstrijd van Terherne. Hoewel, respect is de term die de laatste dagen binnen de vloot opgang doet. Jacobus de Vries, voorzitter van de Heerenveenster Skûtsjekommisje gebruikte haar om zijn tevredenheid te uiten over de wijze hoe er bij Earnewâld gevaren was. Er waren wel aanvaringen, maar geen protesten. Respect voor elkaar betekent dus dat je elkaar niet wijst op de fouten die je maakt. Waar heb je dan het reglement nog voor nodig, meneer Sonneberg, zou de bekende restaurateur van Wim Sonneveld uitgeroepen hebben. Respect hadden de schippers dan ook voor elkaar, wederom geen rode vlaggen in het want. Maar of respect nog lang opgeld doet, is de vraag. De verschillen in het klassement zijn klein.
Rituelen
En traditie, die heb je nog steeds in de wedstrijden. Kijk maar naar de rituelen die elk jaar in elke wedstrijdplaats hetzelfde zijn. De schippers weten precies met wie ze te doen hebben en hoe ze iemand of op de kast kunnen jagen of wanneer ze hem serieus moeten nemen. Wedstrijdleider De Vries, zelf actief Olympiajollenzeiler, dwong respect af. Hij moest tijdens de wedstrijd een afweging maken tussen een kort in de winds rak of een wat langer rak dat in een paar slagen te bezeilen was. Hij koos voor het laatste. En hij had vervolgens alle geluk van de wereld dat de wind terug schifte naar de oorspronkelijke richting zodat alleen de eerste vier, nadeel, of zo u wilt voordeel, van die nukken der windgoden hadden. Die vier vooruit waren Ype van der Meulen, Ale Zwerver, Eldert Meeter en Douwe Visser (Sneek). Na de start had Ype met een prachtige slag langs de rand van het vaarwater en de varende tribune de leiding gepakt. Zwerver en Meeter zaten er ook goed bij. Visser moest echter van ver komen, want hij was te vroeg gestart, werd teruggefloten en startte opnieuw. Er werden leuke duels uitgevochten, waarbij het ene moment Zwerver op kop lag en vervolgens Van der Meulen. De laatste greep uiteindelijk de kop doordat Van der Meulen wat te ver doorgezeild was, de boei overzeild had, zoals dat in watersporttermen heet. Bolsward en Sneek duelleerden met elkaar middels bakboord-stuurboord-situaties. Sneek haalde uit het voorrangsrecht dat bakboord heet het meeste voordeel.
Wedstrijdzeilen
Toen Meeter definitief de spiegel van de Sneker Pan te zien kreeg, was het de vraag hoe lang Van der Meulen nog stand zou kunnen houden tegen de ontketende Snekers. Heel lang, maar bij de finish moest Ype het hoofd buigen. Hij werd door Sneek heel tactisch in de tang genomen. Hij kon niet meer voor de Panne bij de finishlijn komen. Sneek hield Woudsend onder de zeilen en had dat skûtsje rustig tot bij het obstakel startschip gebracht. Op de valreep verslagen, maar zelfs met de derde plaats was Ype heel blij. Op zo'n moment vraag je je wel af wat de schippers van weleer van een dergelijke manoeuvre gedacht zouden hebben. Want wat Sneker Douwe deed was in feite wedstrijdzeilen in de scherpe jachten. En daar moest de oude garde niets van hebben. Oud-schipper Jelle Reijinga werd vele jaren de "latsjeskipper" genoemd, dit als smalend synoniem voor een zeiler in een 16 m2. Die tijd ligt achter ons. Vele van de met name jongere schippers hebben hun zeilwedstrijdopleiding in een 16 m2 of in een Schakel gehad. Wat dat betreft heeft het skûtsjesilen zijn folkloristische imago afgeschud.
Leeuwarden baalt
Daarachter dus Eldert Meeter met Bolsward en Jitze Grondsma met de Halve Maen, een skûtsje wat normaliter in de staart van de middenmoot of in de achterhoede opereert. Maar dit jaar gaat het beter met het Drachtster Maantje. Vreemd ging het tussen de twee koplopers. Heerenveen arriveerde bij de eerste boei op een dertiende plaats, maar worstelde zich terug naar de zesde. Blijkbaar was de start van Pieter Brouwer gewoon slecht te noemen. Maar Grou zakte van een vierde plaats bij de eerste ton terug naar zes en bij de finish verwees Heerenveen het dorp aan het Pikmeer terug naar de zevende stek. Ook Meindert de Groot was er met de SWH goed bij. Het lukt hem echter niet om de zevende plaats te behouden. Hij werd door Anne Tjerkstra (Langweer) terug verwezen. De laatste vijf van de wedstrijd, en dat waren niet de minsten, vochten onder elkaar de nodige robbertjes uit. Douwe Drachten Visser bijvoorbeeld, van de zevende plaats teruggevallen naar de een na laatste, kon in het allerlaatste rad de tiende plaats veilig stellen om zijn reputatie als nummer drie van 2003 nog wat op te houden. Leeuwarden met Evert van der Pol aan het rol was de pisang in eerste ronde bij de derde boei. Van der Pol lag fraai derde achter Lemmer en voor Grou, maar kwam verkeerde bij de boei uit. Er moest gedraaid worden, er dreigden aanvaringen en protesten en hij viel terug via de zevende naar de uiteindelijk elfde plaats. Allard Syperda bakte er niets van. Joure zakte steeds verder achteruit, droeg zelfs een ronde lang de rode lantaarn, maar kon in het laatst, achter Gerhard Pietersma (Earnewâld) en voor Lodewijk Meeter (Huizum) als dertiende de eindstreep passeren. Conclusie van de eerste wedstrijd op het ruime water: twee favorieten en drie outsiders goed bij de eerste vijf. Ongunstige klasseringen voor de koplopers, dus de verschillen in het klassement zijn kleiner geworden. En dat maakt het alleen maar spannender.
Sedekefakis
Henk Doevendans