Over SKS

De grote strijd bij het SKS-skûtsjesilen gaat om het SKS-kampioenschap. Dat gaat naar de skûtsjeschipper die zo weinig mogelijk punten heeft bijeen gesprokkeld. Het eindklassement wordt berekend na de serie van elf wedstrijden. Van het puntentotaal wordt de slechtste wedstrijd afgetrokken. Strafpunten als gevolg van een protest, mogen niet meer als slechtste resultaat worden beschouwd, dus tellen altijd mee voor het klassement.

Het skûtsje dat na de laatste wedstrijd het minst aantal punten heeft behaald, is de SKS-kampioen. Als er een gelijk resultaat blijft tussen twee of meer skûtsjes, dan is de volgorde van aankomst in de laatste wedstrijd bepalend.

Ontstaan, Kerntaken en Toekomstvisie

De Sintrale Kommisje Skûtsjesilen (SKS) bewaakt een van de meest iconische sporttradities van Fryslân. Hieronder vindt u een overzicht van het ontstaan, de dagelijkse taken, de organisatiestructuur en de toekomstvisie van de vereniging.
1. Het ontstaan: Van ondernemerschap naar cultuurbescherming
De oorsprong van het skûtsjesilen ligt in de 19e eeuw. Kasteleins organiseerden destijds incidenteel wedstrijden voor vrachtschippers om extra omzet te draaien. Voor de schippers was het prijzengeld een cruciale extra inkomstenbron.
  • De Crisis: Door de opkomst van gemotoriseerde binnenvaartschepen en vrachtwagens in de jaren ’20 en ’30 verloren de zeilende houten en ijzeren skûtsjes hun economische waarde. Veel schepen dreigden te worden gesloopt.
  • De Oprichting: Om de schepen en de zeiltraditie te redden, sloegen zeilliefhebbers Klaas Kingma (Dokkum) en Gerben van Manen (Drachten) de handen ineen. Zij richtten op 22 juli 1945 de Vereeniging van Skûtsjesilerscommissies in Friesland op. Een jaar later kreeg deze haar definitieve naam: de Sintrale Kommisje Skûtsjesilen.
  • De Kanteling: Waar schippers voorheen zelfstandig voeren, zorgde de SKS ervoor dat dorpen, steden of stichtingen eigenaar werden van de schepen. Dit waarborgde het voortbestaan van de vloot.
2. Wat de SKS doet: kerntaken
Volgens de officiële SKS Statuten heeft de vereniging twee hoofddoelen:
  1. Organisatie: Het jaarlijks organiseren van het officiële, tweeweekse SKS-kampioenschap op de Friese meren.
  2. Behoud: Het in zo origineel mogelijke staat bewaren van de 14 historische skûtsjes (gebouwd tussen 1900 en 1931).
3. Toekomstvisie en het Koersdocument
Rondom haar 75-jarige jubileum heeft de SKS een uitgebreid Missie en Visie-document (het koersdocument) opgesteld om de sport toekomstbestendig te maken in een veranderende samenleving. Dit document steunt op drie strategische pijlers:
Pijler 1: De (authentieke) skûtsjes
  • Behoud originaliteit: Authenticiteit blijft het absolute uitgangspunt voor de 14 skûtsjes.
  • Strikte regels: De Kommisje Amels perk interpretatieruimte in met heldere regels.
  • Techniek & vakmanschap: Moderne techniek wordt gecontroleerd ingezet via een  technische commissie  De SKS werkt samen met het onderwijs om historisch ambachtelijk onderhoud te behouden.
Pijler 2: De kwaliteit van de zeilwedstrijden
  • Professionalisering: Lokale wedstrijdcommissies krijgen scholing en certificering voor een eenduidig wedstrijdniveau.
  • Onafhankelijke jury: Leden van de jury en zeilraad worden getraind om objectief en onafhankelijk te oordelen.
  • Veiligheid & jeugd: De SKS centraliseert veiligheidsplannen. Met kennismakingslessen op scholen trekt de vereniging actief jong zeiltalent aan
Pijler 3: De organisatie van de vereniging SKS
  • Slagvaardig bestuur: Gekwalificeerde vrijwilligers moeten fungeren als volwaardige gesprekspartners voor overheden en sponsoren.
  • Taakverdeling: Taken worden strakker vastgelegd onder het motto: decentraal wat kan (lokale commissies), centraal wat moet.
  • Financiële basis: Om stijgende kosten (zoals voor vergunningen) op te vangen, wordt het sponsormodel herzien en de economische waarde van de SKS onderzocht

Meer dan 75 jaar SKS

Een tijdlijn vol bijzondere hoogte- en dieptepunten uit ruim 75 jaar SKS skûtsjesilen.

  • 2020

     

    Geen SKS kampioenschap door coronamaatregelen

    Voor het eerst in het 75-jaar bestaan van de vereniging kan het SKS kampioenschap niet doorgaan; dit als gevolg van de door het kabinet genomen maatregelen in de strijd tegen het coronavirus.

  • 2017

     

    SKS Terherne en Hardzeildag Sneekweek op dezelfde dag

    9 augustus 2017 SKS en KWS (Koninklijke Watersportvereniging Sneek) organiseren historische zeildag op de Snitser Mar. In het verre verleden vielen de zeilevenementen – SKS wedstrijd bij Terherne en de Hardzeildag van de Sneekweek – ook wel eens samen, maar nog nooit werd op het huidige niveau samengewerkt. Beide organisaties worden in praktische zin gesteund door Rijkswaterstaat en de Provincie Fryslân.

  • 2017

     

    Skûtsje Journaal dagelijks bij Omroep MAX

    Omroep MAX zendt sinds het SKS kampioenschap 2017 dagelijks op NPO1 een live-programma met de naam Skûtsje Journaal uit, waarin onder andere een wedstrijdverslag te zien is. De SKS is verheugd met deze landelijke aandacht voor het skûtsjesilen.

  • 2016

     

    SKS kiest voor ‘Formule 2016’

    7 oktober 2016 Tijdens een extra algemene ledenvergadering is besloten te kiezen voor de ‘Formule 2016’. Deze zeilformule is gebaseerd op de Formule 2000 (ook bekend als Formule Amels) aangevuld met opgedane ervaringen met het op een computerprogramma gebaseerde VPP van de afgelopen vijf jaar. De Formule 2016 is tot stand gekomen dankzij onderzoek van een commissie uit eigen SKS gelederen in samenwerking met experts uit het veld.

  • 2015

     

    Opheffing VSB

    7 maart 2015 De ‘Vereniging voor Schippers en Bemanningen’ (VSB) wordt opgeheven. De werkzaamheden worden voortgezet door een aparte commissie binnen de SKS: Commissie VSB.

  • 2014

     

    Eerbetoon getroffenen vliegramp Oekraïne

    23 juli 2014 Na afloop van de SKS wedstrijd bij Terherne wordt op deze dag van nationale rouw op indrukwekkende wijze stilgestaan bij de slachtoffers van de vliegramp met de MH17 in Oekraïne.

  • 2014

     

    Einde Stichting Skûtsje Bolsward

    Familie Meeter, eigenaar van het skûtsje, gaat verder met Skûtsje Meeter met als thuishaven Akkrum.

  • 2013

     

    SKS aanwezig bij Koningsvaart Amsterdam

    30 april 2013 Een afvaardiging van SKS skûtsjes is aanwezig bij de Koningsvaart op het IJ ter gelegenheid van de inhuldiging van Koning Willem-Alexander.

  • 2012

     

    Naamswijziging ‘Kommisje Amels’

    3 maart 2012 Als eerbetoon aan de overleden Douwe Amels, erelid SKS, wordt de Commissie 2000 gewijzigd in ‘Kommisje Amels’.

  • 2011

     

    Lancering Skûtsje-app

    28 juli 2011 Ontwikkeld door Van der Let & Partners.

  • 2010

     

    Introductie Co-sponsors

    5 februari 2010 Sinds 2010 is naast het hoofdsponsorschap van Rabobank en Interpolis ook ruimte voor co-sponsors. Heineken en de Dokkumer Vlaggen Centrale treden als eerste co-sponsors toe tot de SKS-familie.

  • 2009

     

    Eerste wedstrijd wereldwijd live op internet

    18 juli 2009 Via Track & Trace is het mogelijk om overal ter wereld de wedstrijden om het SKS kampioenschap live op internet te volgen.

  • 2009

     

    Eerste vrouwelijke bestuurslid

    14 maart 2009 Hilda Boesjes-Beljon wordt benoemd tot SKS bestuurslid PR & Promotie.

  • 2009

     

    Introductie zeilformule (VPP)

    Deze zeilformule is gebaseerd op de resultaten van het Velocity Prediction Program (VPP).

  • 2002

     

    SKS bij huwelijk Willem-Alexander & Máxima

    2 februari 2002 Een afvaardiging van SKS skûtsjes is aanwezig bij het huwelijk van kroonprins Willem-Alexander en Máxima Zorreguieta in Amsterdam.

  • 2000

     

    Oprichting Commissie 2000

  • 1996

     

    Toestaan kunststof tuigen

  • 1988

     

    Eerste Frisobokaal

    11 juni 1988 Op initiatief van Hans Wiegel, Commissaris der Koningin in Fryslân, wordt de eerste Frisobokaal voor ‘Captains of Industry’ georganiseerd.

  • 1987

     

    Oprichting Originaliteits Kommisje

  • 1983

     

    SKS bij heropening Zuiderzeemuseum

    6 mei 1983 SKS skûtsjes varen voor Koningin Beatrix bij de heropening van het Zuiderzeemuseum in Enkhuizen.

  • 1979

     

    Oprichting Commissie Amels, controle op "Formule Amels"

  • 1973

     

    Overlijden Klaas van der Meulen

    7 juli 1973 Tijdens de SKS wedstrijd bij Stavoren overlijdt schipper Klaas van der Meulen aan het helmhout van zijn Woudsender skûtsje.

  • 1972

     

    Eerste hoofdsponsor Friese Rabobanken

  • 1971

     

    Invoering Skûtsjewimpel

    De SKS brengt jaarlijks een Skûtsjewimpel in een andere kleurstelling en met het zeilteken van één van de veertien deelnemende skûtsjes uit. Door het kopen van deze wimpel leveren skûtsjesliefhebbers een vrijwillige bijdrage aan het in stand houden van het SKS skûtsjesilen.

  • 1970

     

    Oprichting ‘Vereniging voor Schippers en Bemanningsleden’

    De ‘Vereniging voor Schippers en Bemanningsleden’ (VSB) is opgericht met als doelstelling het behartigen van de belangen van schippers en bemanningen.

  • 1968

     

    Besluit om maximaal 14 skûtsjes tot de SKS wedstrijden toe te laten

  • 1966

     

    Oprichting Vuilweercommissie

    De Vuilweercommissie bepaalt, tegenwoordig in samenspraak met de schippers, bij slechte weersomstandigheden of een wedstrijd al dan niet gezeild kan worden.

  • 1960

     

    Oprichting Zeilraad

    De Zeilraad behandelt de ingediende hoger beroepen na een uitspraak van de jury.

  • 1959

     

    Eerste SKS-reglement

  • 1953

     

    Net voldoende skûtsjes aan de start; voortbestaan SKS

    In de jaren ’50 loopt de deelname aan het SKS kampioenschap hard achteruit. Veel vrachtschippers vervangen hun skûtsjes door motorschepen. Met nog maar vier deelnemers in 1953 adviseert het SKS bestuur in eerste instantie om geen wedstrijden te organiseren. Maar dankzij de inzet van een aantal schippers, die net voldoende skûtsjes weten te regelen, kunnen toch vijf wedstrijden gezeild worden en blijft de SKS voortbestaan.

  • 1952

     

    Besluit om de SKS wedstrijden binnen een periode van 14 dagen af te werken

  • 1946

     

    Naamswijziging ‘Sintrale Kommisje Skûtsjesilen’

    De naam van de ‘Vereeniging van Skûtsjesilerscommissie in Friesland’ wordt gewijzigd in ‘Sintrale Kommisje Skûtsjesilen’.

  • 1945

     

    Eerste kampioenswedstrijd in Langweer

    31 augustus 1945 De eerste kampioenswedstrijd wordt in Langweer gezeild, met Klaas Keimpes van der Meulen als winnaar.

  • 1945

     

    Oprichting ‘Vereeniging van Skûtsjesilerscommissies in Friesland’

    22 juli 1945 Op initiatief van Klaas Kingma en Gerben van Manen wordt kort na de Tweede Wereldoorlog de ‘Vereeniging van Skûtsjesilerscommissie in Friesland’ opgericht. Gerben van Manen wordt de eerste voorzitter.

VorigeVolgende

Historie: ontstaan van het skûtsjesilen

Elk jaar houden de skûtsjes Friesland in de ‘besnijing’, houden ze Friesland in hun ban. Iedereen die ook maar iets voor het zeilen voelt, volgt de strijd tussen de oude vrachtschepen op de voet. Skûtsjesilen is synoniem met wedstrijdzeilen met oude vrachtschepen, platbodems die aan het begin van de vorige eeuw werden gebouwd om turf, mest en andere lading tot bij de boerderijen te brengen. Hiervoor moesten de schepen ondiepe vaarten in. Daarom werden de schepen dan ook lang en plat gemaakt. Als er wedstrijden waren, en de schipper een paar centen extra kon verdienen, werd alle huisraad uit het skûtsje gehaald en op de wal gezet.

Deze skûtsjewedstrijden vonden vaak plaats in perioden dat er weinig werk voor de schippers was; de boeren hadden immers wel iets anders aan het hoofd dan denken aan een lading voor de broodschipper. Gelukkig waren er kasteleins die heil in een zeilwedstrijd zagen, bijvoorbeeld tijdens een jaarmarkt. Maar ook hier ging de kost voor de baat uit: de prijsuitreiking was in het café en de winnende schipper moest natuurlijk een rondje geven.

Met de komst van de watersportverenigingen, zo rond 1850, wordt de organisatie overgenomen door clubs, doorgaans bestierd door de notabelen. Dat betekende het eind van het zeilen om geldprijzen en de opkomst van de luxe voorwerpen. De belangstelling voor het skûtsjesilen loopt terug. De komst van de benzinemotor leidt via de opdrukker naar de vrachtschepen en het verdwijnen van vele skûtsjes. Maar een enkeling is zo verslaafd aan dat zeilen met vrachtschepen dat hij de traditie in stand houdt. Tegen het eind van de tweede wereldoorlog nemen enkele skûtsjefanaten het initiatief om het skûtsjesilen weer zijn rechtmatige plaats op de Friese zeilkalender te laten innemen. En nu meer dan zestig jaar later, bloeit het evenement als nooit tevoren.

SKS-kampioenschap Skûtsjesilen

De grote strijd bij het SKS-skûtsjesilen gaat om het SKS-kampioenschap. Dat gaat naar de schipper die zo weinig mogelijk punten bijeen heeft gesprokkeld. Het eindklassement wordt berekend na de serie van elf wedstrijden. Van het puntentotaal wordt de slechtste wedstrijd afgetrokken. Strafpunten als gevolg van een protest, mogen niet meer als slechtste resultaat worden beschouwd, dus tellen altijd mee voor het klassement.

Maar wat als twee schippers gelijk eindigen? Volgens het reglement beslist dan het aantal behaalde eerste plaatsen. Dan het aantal tweede plaatsen, derde plaatsen etc. Is ook dat gelijk, dan geeft de volgorde van aankomst in de laatste wedstrijd waarin de skûtsjes gestart zijn, de doorslag.

Kampioenen

JaarSchipper
1945Klaas Keimpesz van der Meulen
1946Ulbe Rienksz Zwaga
1947Klaas Keimpesz van der Meulen
1948Ulbe Rienksz Zwaga
1949Ulbe Rienksz Zwaga
Bekijk alle kampioenen

Vleugelklassement

#Schipper1e2e3eTot.
1Ulbe Zwaga (1945-1946, 1948-1952, 1957-1975)795533380
2Lodewijk Meeter (1947-1989)626051357
3Douwe Jzn Visser (1989-2017)623543299
4Klaas van der Meulen (1945-1954, 1956-1961, 1963-1973) 393439224
5Douwe Azn Visser (2002-2004, sinds 2005 Grou) 443123217
Bekijk vleugelklassement

Foar de Neiteam

Sinds de oprichting in 2003 heeft de Stichting ‘Foar de Neiteam’ zich intensief beziggehouden met het vastleggen, documenteren, toegankelijk maken en overdragen van historische gegevens van skûtsjes. Een aantal publicaties waar de Stichting aan heeft meegewerkt is in de afgelopen jaren verschenen. In 2002/2003 is door de Stichting de opzet en uitgave van een Fries-Nederlands schipperswoordenboek Skipperstaal mogelijk gemaakt. Daarnaast zijn Van Zwaluw tot Roek (2005), Voor eigen Risico (2007), Van Ambulant tot Zwaluw (2007), Lemster Skûtsje (2008), Jachten en Jagen (2008), Eeuwig bomend, 100 jaar Gudsekop (2008), Troch de Wyn (2011) en Van Schroot naar Vloot (2016) mogelijk gemaakt door de Stichting.

Daarnaast is er een begin gemaakt met digitale verwerking van een uitgebreid historisch archief. Ook wordt aandacht gegeven aan het skûtsjesilen met de jeugd in samenwerking met het Skûtsjemuseum, CIOS, IFKS, SKS en de Commissie VSB van de SKS.

Naar skutsjehistorie.nl

Het SKS-bestuur

Het SKS-bestuur bestaat momenteel uit 8 bestuursleden, waarvan 3 het zogenaamde dagelijks bestuur vormen. Ieder bestuurslid heeft één of meerdere taken. Het huidige bestuur wordt gevormd door:

  • René Nagelhout, voorzitter en lid dagelijks bestuur
  • Jan Douwe de Boer, penningmeester en lid dagelijks bestuur
  • Durk Talsma, secretaris en lid dagelijks bestuur
  • Edou Ritsma, bestuurslid wedstrijdzaken
  • Jeroen Veenema, bestuurslid technische zaken en formule
  • Lenze Kielstra, bestuurslid en voorzitter Kommisje Amels
  • vacant, bestuurslid PR & Communicatie
  • Thomas Stuiver, afgevaardigde Commissie VSB
  • Auke de Groot, afgevaardigde namens schippers in Commissie VSB

Het bestuur komt iedere 2e maandagavond van de maand bijeen.

Bestuur t/m 2025 | v.l.n.r. Jeroen Veenema, Auke de Groot, Elisabeth Post, Durk Nijdam, René Nagelhout, Jan Douwe de Boer, Edou Ritsma, Jan Sjouke van der Heide

Immaterieel Erfgoed

SKS-kampioenschap Skûtsjesilen is bijgeschreven in de Inventaris Immaterieel Erfgoed Nederland.
Meer SKS op Immaterieel Erfgoed

SKS Skûtsje App

U kunt de Skûtsje app gratis downloaden in de App Store of Google Play store.
App StoreGoogle Play

Blijf op de hoogte

Mediapartner

Competitie

Service & info

Meer Skûtsjesilen